Badania opakowań do PPWR

Jesteś importerem lub producentem. Czy PPWR dotyczy Twojej firmy?

Coraz częściej otrzymujemy następujące pytania od przedsiębiorców:

„Jestem małym importerem butelek termicznych i filtrów do wody sprowadzanych z Chin. Produkty znajdują się w kartonowych opakowaniach z nadrukiem oraz opakowaniach foliowych. Czy nowe przepisy UE mnie dotyczą?”

„Jestem dużym producentem materiałów opatrunkowych, wyrobów higienicznych i medycznych. Sprzedaję produkty w opakowaniach jednostkowych, zbiorczych i transportowych. Część opakowań produkuję w Polsce, część sprowadzam z Azji. Czy dotyczy mnie dyrektywa 2025/40 UE i jakie obowiązki nakłada na mnie?”

Odpowiedź w obu przypadkach brzmi: tak, rozporządzenie UE nr 2025/40 nazywane PPWR dotyczy Państwa działalności i w najbliższych latach będzie miało coraz większy wpływ na sposób projektowania, dokumentowania i badania opakowań.

W Laboratorium Mikroskopii Korelacyjnej pomagamy:

• identyfikować materiały opakowaniowe,
• weryfikować deklaracje dostawców,
• przygotowywać dokumentację techniczną,
• oceniać ryzyka związane z PFAS i innymi substancjami problemowymi,
• planować badania wspierające zgodność z PPWR.

Czym jest PPWR?

PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) to Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych.

Jego celem jest ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych, zwiększenie recyklingu oraz eliminacja substancji niebezpiecznych z opakowań wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej. W przeciwieństwie do wcześniejszej dyrektywy, PPWR jest rozporządzeniem obowiązującym bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich UE.

W praktyce oznacza to, że producenci, importerzy i dystrybutorzy będą zobowiązani do wykazania, że ich opakowania:

• nie zawierają niedozwolonych substancji,
• są projektowane pod kątem recyklingu,
• spełniają wymagania dotyczące minimalizacji masy i objętości,
• posiadają odpowiednią dokumentację techniczną,
• mogą zostać sklasyfikowane pod względem recyklowalności.

Czym są PFAS?

Jednym z najczęściej pojawiających się pojęć w dyskusjach o PPWR są PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances). Jest to grupa kilku tysięcy związków chemicznych zawierających wiązania węgiel–fluor, charakteryzujących się wyjątkową trwałością chemiczną.

PFAS stosowane są m.in. w:

• powłokach hydrofobowych,
• papierach odpornych na tłuszcz i wilgoć,
• niektórych klejach,
• specjalistycznych lakierach,
• materiałach barierowych.

Ze względu na bardzo dużą trwałość środowiskową PFAS określane są często mianem „forever chemicals” – wiecznych chemikaliów. Nowe regulacje europejskie przewidują stopniowe ograniczanie ich obecności również w opakowaniach.

Sytuacja małego importera – przykład firmy sprowadzającej butelki termiczne i filtry do wody

Rozważmy przedsiębiorstwo importujące:

• butelki termiczne pakowane w karton z nadrukiem i folię bąbelkową,
• filtry do wody pakowane w hermetycznie zgrzewaną folię oraz kartonowe pudełka z nadrukiem.

Wielu importerów błędnie zakłada, że nowe przepisy będą dotyczyły wyłącznie dużych producentów. Tak nie jest. PPWR obejmuje również przedsiębiorców wprowadzających na rynek UE niewielkie ilości produktów pochodzących spoza Unii Europejskiej.

W praktyce oznacza to konieczność posiadania informacji dotyczących:

• rodzaju zastosowanych polimerów,
• składu materiałowego opakowań,
• obecności substancji niebezpiecznych,
• możliwości recyklingu zastosowanych materiałów,
• zgodności opakowania z wymaganiami PPWR.

W latach 2026–2030 można spodziewać się rosnącego znaczenia:

Dokumentacji technicznej
Przedsiębiorca powinien dysponować:

• deklaracjami materiałowymi od dostawców,
• opisem konstrukcji opakowania,
• informacjami o składzie materiałowym,
• raportami badań potwierdzającymi zgodność.

Badań laboratoryjnych
W zależności od rodzaju opakowania mogą być wymagane lub zalecane:

• oznaczenia metali ciężkich,
• identyfikacja materiałów polimerowych,
• badania PFAS,
• analiza dodatków i wypełniaczy,
• ocena możliwości recyklingu.

W praktyce pierwszym problemem wielu importerów nie będzie brak zgodności opakowania, lecz brak dokumentów potwierdzających zgodność.

Sytuacja dużego producenta – przykład firmy z sektora wyrobów medycznych i higienicznych

Rozważmy przedsiębiorstwo produkujące:

• materiały opatrunkowe,
• wyroby medyczne,
• produkty higieniczne,
• wyroby dla szpitali i klientów indywidualnych.

Dla dużych organizacji PPWR oznacza znacznie szerszy zakres działań niż dla małego importera.

W perspektywie najbliższych pięciu lat szczególnego znaczenia nabierają:

Zarządzanie dużą liczbą opakowań
Jedna firma może stosować:

• kilkadziesiąt rodzajów kartonów,
• różne folie polimerowe,
• laminaty,
• etykiety,
• kleje,
• nadruki.

Każdy z tych elementów wymaga identyfikacji i odpowiedniej dokumentacji.

Projektowanie pod kątem recyklingu
Przyszłe klasy recyklowalności będą wymagały wykazania, że opakowanie:

• może zostać skutecznie posortowane,
• nadaje się do recyklingu przemysłowego,
• nie zawiera elementów utrudniających odzysk materiałów.

Ocena substancji niebezpiecznych
Rosnące znaczenie będą miały:

• PFAS,
• metale ciężkie,
• dodatki funkcjonalne,
• pigmenty i wypełniacze.

Audyt łańcucha dostaw
W przypadku opakowań pochodzących z Chin, Indii lub innych krajów spoza UE coraz częściej konieczna będzie niezależna weryfikacja deklaracji producenta.

Jakie działania będą wymagane w perspektywie najbliższych pięciu lat?

Choć szczegółowe akty wykonawcze Komisji Europejskiej są nadal publikowane, można wskazać kilka kierunków działań, które będą wspólne dla większości przedsiębiorstw.

1. Inwentaryzacja opakowań.
Pierwszym krokiem powinno być stworzenie bazy wszystkich stosowanych opakowań:

• kartonów,
• folii,
• etykiet,
• przekładek,
• materiałów ochronnych.

2. Charakterystyka materiałowa.
Należy określić:

• rodzaj polimeru,
• obecność warstw kompozytowych,
• dodatki mineralne,
• pigmenty,
• substancje funkcjonalne.

3. Przygotowanie dokumentacji technicznej.
Dokumentacja powinna zawierać:

• skład materiałowy,
• deklaracje dostawców,
• wyniki badań,
• informacje dotyczące recyklowalności.

4. Weryfikacja substancji problemowych.
W szczególności:

• PFAS,
• metali ciężkich,
• dodatków ograniczających recykling.

5. Ocena recyklowalności.
W kolejnych latach będzie to jeden z najważniejszych elementów zgodności z PPWR.

Oferta Laboratorium Mikroskopii Korelacyjnej UMK

Laboratorium Mikroskopii Korelacyjnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oferuje wsparcie przedsiębiorstw przygotowujących się do wymagań PPWR.

Nasze działania koncentrują się na obszarze analitycznym i eksperckim, umożliwiając przedsiębiorcom uzyskanie wiarygodnych danych dotyczących budowy i składu opakowań.

Oferujemy trzy rodzaje usług:

• konsultacje techniczne PPWR dla importerów i producentów – tłumaczące, jakie dane są potrzebne i jakie badania mają sens,
• Forensic Packaging Analysis – kompleksowa charakterystyka materiałowa opakowań metodami mikroskopii korelacyjnej: LM-SEM-EDS, LM-IR i LM-Raman,
• wsparcie laboratoriów akredytowanych – wskazywanie miejsc poboru próbek do badań ICP-MS, LC-MS/MS, PFAS czy migracji substancji.

Oferujemy konsultacje i badania materiałowe obejmujące:

• identyfikację potencjalnych obowiązków wynikających z PPWR,
• analizę stosowanych opakowań,
• wskazanie wymaganej dokumentacji,
• rekomendacje dotyczące zakresu badań laboratoryjnych,
• wsparcie w kontaktach z laboratoriami akredytowanymi,
• ocenę ryzyka związanego z importem opakowań spoza UE.

Naszym celem nie jest zastępowanie kancelarii prawnych lub jednostek certyfikujących, lecz dostarczenie przedsiębiorcom rzetelnej wiedzy technicznej dotyczącej materiałów opakowaniowych.

Stosujemy następujące metody badawcze:

Mikroskopia korelacyjna LM–SEM–EDS
Badania korelacyjne łączą obserwacje w mikroskopii świetlnej (LM) oraz skaningowej mikroskopii elektronowej (SEM) z mikroanalizą rentgenowską (EDS).

Metody te umożliwiają:

• identyfikację warstw opakowań wielomateriałowych,
• analizę pigmentów,
• oznaczanie dodatków mineralnych,
• identyfikację zanieczyszczeń,
• ocenę jakości materiałów pochodzących z recyklingu,
• analizę uszkodzeń i degradacji opakowań.

Badania SEM–EDS są szczególnie przydatne przy ocenie kartonów z nadrukiem, folii kompozytowych oraz materiałów zawierających napełniacze mineralne.

Mikroskopia korelacyjna LM–IR
Połączenie mikroskopii optycznej i spektroskopii w podczerwieni umożliwia:

• identyfikację polimerów,
• analizę warstw wielowarstwowych,
• ocenę jednorodności materiałów,
• wykrywanie dodatków organicznych,
• analizę materiałów pochodzących z recyklingu.

Metoda znajduje zastosowanie zarówno dla folii opakowaniowych, jak i materiałów papierowych.

Mikroskopia korelacyjna LM–Raman
Spektroskopia Ramana umożliwia:

• identyfikację polimerów,
• analizę pigmentów i barwników,
• charakterystykę dodatków funkcjonalnych,
• mapowanie chemiczne materiałów,
• identyfikację mikrocząstek i zanieczyszczeń.

W połączeniu z mikroskopią świetlną pozwala na lokalizację i analizę nawet pojedynczych cząstek występujących w strukturze opakowania.

Zapraszam do współpracy: 
Grzegorz Trykowski 
tryki@umk.pl t. 603-691-129

Dlaczego warto rozpocząć przygotowania już dziś?

Dla większości przedsiębiorstw największym wyzwaniem związanym z PPWR nie będzie wykonanie pojedynczego badania laboratoryjnego.

Największym wyzwaniem będzie zgromadzenie wiarygodnej dokumentacji technicznej obejmującej dziesiątki lub setki różnych opakowań stosowanych w organizacji.

Im wcześniej przedsiębiorstwo rozpocznie inwentaryzację materiałów, identyfikację składników opakowań oraz ocenę potencjalnych ryzyk regulacyjnych, tym łatwiej będzie dostosować się do wymagań, które w latach 2026–2030 będą stopniowo obejmowały coraz większą część rynku europejskiego.

Laboratorium Mikroskopii Korelacyjnej UMK oferuje wsparcie na tym etapie poprzez konsultacje eksperckie oraz zaawansowane badania materiałowe wykorzystujące mikroskopię korelacyjną LM–SEM–EDS, LM–IR i LM–Raman.

 Studium przypadku 1
Analiza opakowania filtra do wody importowanego z Chin.

Problem: Importer filtrów do wody sprowadza produkty z Chin. Każdy filtr znajduje się w szczelnie zgrzanej folii ochronnej, a następnie w kartonowym pudełku z nadrukiem.

Przedsiębiorca przygotowuje się do wdrożenia wymagań PPWR i chce odpowiedzieć na podstawowe pytania:

• Z jakiego tworzywa wykonana jest folia?
• Czy opakowanie jest jednorodne materiałowo?
• Czy producent prawidłowo deklaruje skład materiałowy?
• Czy opakowanie może zostać poddane recyklingowi w istniejących systemach?

Zakres badań: w laboratorium wykonano:

• dokumentację mikroskopową LM,
• identyfikację polimerów metodą LM-IR,
• analizę przekroju folii metodą LM-SEM,
• mikroanalizę składu nieorganicznego SEM-EDS.

Wyniki: badania wykazały, że folia nie była wykonana z pojedynczego polimeru, lecz stanowiła laminat wielowarstwowy:

• warstwa zewnętrzna PET,
• warstwa pośrednia z klejem,
• warstwa wewnętrzna PE.

Dodatkowo stwierdzono obecność wypełniaczy mineralnych na bazie wapnia zwiększających sztywność materiału.

Korzyść dla klienta: Importer uzyskał:

• niezależne potwierdzenie budowy materiałowej opakowania,
• dokumentację techniczną wspierającą przygotowanie do wymagań PPWR,
• informacje niezbędne do oceny potencjalnej recyklowalności opakowania,
• możliwość weryfikacji deklaracji dostawcy.

Badania wykazały również, że rzeczywista budowa materiałowa opakowania była bardziej złożona niż wynikało z dokumentacji producenta.

---

Studium przypadku 2
Analiza kartonu z nadrukiem stosowanego do pakowania butelek termicznych

Problem: Importer butelek termicznych wykorzystuje kartonowe opakowania z wielobarwnym nadrukiem oraz wkładki ochronne z folii bąbelkowej.

W związku z nowymi wymaganiami PPWR przedsiębiorca chce określić:

• jakie dodatki występują w warstwie nadruku,
• czy w materiale znajdują się znaczące ilości pigmentów nieorganicznych,
• czy możliwa jest identyfikacja potencjalnych zanieczyszczeń materiałowych.

Zakres badań: przeprowadzono:

• obserwacje mikroskopowe LM,
• analizę powierzchni nadruku metodą SEM,
• mapowanie pierwiastkowe SEM-EDS,
• identyfikację materiału folii metodą LM-IR.

Wyniki: badania ujawniły:

• obecność pigmentów zawierających tytan i krzem,
• lokalne skupiska dodatków mineralnych stosowanych jako wypełniacze,
• jednorodny skład folii bąbelkowej odpowiadający polietylenowi.

Mapowanie SEM-EDS pozwoliło określić rozmieszczenie poszczególnych składników na powierzchni opakowania.

Korzyść dla klienta: przedsiębiorca uzyskał:

• szczegółową charakterystykę materiałową opakowania,
• informacje przydatne przy kontaktach z dostawcami,
• dokumentację wspierającą proces przygotowania danych materiałowych wymaganych przez odbiorców i partnerów handlowych.

Badania umożliwiły również ocenę jednorodności partii opakowań pochodzących od różnych producentów.

---

Studium przypadku 3
Identyfikacja wielowarstwowej folii opakowaniowej dla producenta wyrobów medycznych

Problem: Producent materiałów opatrunkowych stosuje wiele rodzajów opakowań jednostkowych i zbiorczych pochodzących od różnych dostawców z Polski i Azji.

W ramach przygotowań do PPWR firma chce stworzyć bazę danych materiałowych dla wszystkich stosowanych opakowań.

Jednym z pierwszych etapów jest identyfikacja wielowarstwowych folii stosowanych do pakowania sterylnych wyrobów medycznych.

Zakres badań: laboratorium wykonało:

• analizę przekrojów folii metodą LM,
• obrazowanie struktury wielowarstwowej SEM,
• identyfikację warstw metodą LM-IR,
• analizę pigmentów i dodatków metodą LM-Raman,
• mikroanalizę SEM-EDS.

Wyniki: stwierdzono obecność pięciowarstwowej struktury obejmującej:

• warstwy poliolefinowe,
• warstwy barierowe,
• warstwy klejowe.

Badania spektroskopii Ramana umożliwiły identyfikację wybranych dodatków funkcjonalnych i pigmentów.

Analiza SEM pozwoliła określić grubości poszczególnych warstw oraz ich wzajemne rozmieszczenie.

Korzyść dla klienta: firma uzyskała:

• pełną charakterystykę budowy opakowania,
• podstawę do opracowania wewnętrznej dokumentacji materiałowej,
• możliwość porównania opakowań pochodzących od różnych dostawców,
• dane wspierające przyszłe działania związane z oceną recyklowalności i optymalizacją konstrukcji opakowań.

Projekt stał się pierwszym etapem budowy firmowej bazy wiedzy o wszystkich materiałach opakowaniowych wykorzystywanych w przedsiębiorstwie.

---

Studium przypadku 4
Czy karton zawiera PFAS? Analiza opakowania z powłoką hydrofobową dla producenta i importera wyrobów konsumenckich

Problem: Importer filtrów do wody oraz producent wyrobów higienicznych wykorzystują kartonowe opakowania, które muszą zachowywać odporność na wilgoć podczas magazynowania i transportu.

Dostawca deklaruje zastosowanie „specjalnej powłoki ochronnej”, jednak nie dostarcza szczegółowych informacji dotyczących jej składu chemicznego.

W związku z rosnącym znaczeniem PFAS (substancji per- i polifluoroalkilowych) w przepisach środowiskowych i wymaganiach PPWR przedsiębiorstwo chce odpowiedzieć na następujące pytania:

• Czy na powierzchni kartonu występuje dodatkowa warstwa funkcjonalna?
• Czy powłoka jest rozmieszczona równomiernie?
• Czy można wskazać obszary potencjalnie zawierające związki fluorowane?
• Czy deklaracje producenta są zgodne z rzeczywistą budową materiału?
• Jakie próbki należy skierować do dalszych badań akredytowanych metodami chromatograficznymi?

Zakres badań: w Laboratorium Mikroskopii Korelacyjnej UMK wykonano:

• dokumentację powierzchni opakowania metodą LM,
• obserwacje przekrojów kartonu metodą LM,
• analizę morfologii powierzchni przy użyciu SEM,
• mapowanie pierwiastkowe SEM-EDS,
• identyfikację składników organicznych metodą LM-IR,
• analizę wybranych obszarów metodą LM-Raman.

Wyniki: badania wykazały obecność cienkiej warstwy funkcjonalnej pokrywającej powierzchnię kartonu.

Analiza przekrojów ujawniła, że warstwa ta nie była integralną częścią papieru, lecz została naniesiona jako dodatkowa powłoka technologiczna.

Mapowanie SEM-EDS wykazało lokalne obszary o podwyższonej zawartości fluoru, rozmieszczone nierównomiernie na powierzchni materiału.

Badania IR potwierdziły obecność dodatkowych składników organicznych związanych z warstwą ochronną.

Wyniki nie pozwalały na jednoznaczną identyfikację konkretnych związków PFAS, jednak umożliwiły precyzyjne wskazanie miejsc wymagających dalszych badań ilościowych metodami LC-MS/MS lub chromatografii jonowej po spaleniu (CIC).

Korzyść dla klienta: przedsiębiorstwo uzyskało:

• potwierdzenie obecności dodatkowej powłoki funkcjonalnej,
• ocenę jednorodności jej rozmieszczenia,
• identyfikację obszarów o podwyższonej zawartości fluoru,
• wskazanie najbardziej reprezentatywnych próbek do dalszych analiz regulacyjnych,
• dokumentację techniczną wspierającą dialog z dostawcą opakowań.

Dzięki zastosowaniu mikroskopii korelacyjnej możliwe było znaczące ograniczenie liczby próbek kierowanych do kosztownych badań chromatograficznych oraz uzyskanie informacji niedostępnych przy wykorzystaniu wyłącznie klasycznych metod chemicznych.

Znaczenie dla PPWR

Wraz z zaostrzaniem wymagań dotyczących PFAS przedsiębiorcy coraz częściej będą musieli wykazywać znajomość składu materiałowego swoich opakowań.

Mikroskopia korelacyjna LM–SEM–EDS, LM–IR oraz LM–Raman nie zastępuje akredytowanych oznaczeń PFAS, lecz stanowi niezwykle skuteczne narzędzie przesiewowe i diagnostyczne pozwalające:

• lokalizować potencjalne warstwy fluorowane,
• identyfikować niejednorodności materiałowe,
• weryfikować deklaracje dostawców,
• przygotowywać strategie dalszych badań zgodności z wymaganiami PPWR.

Dla importerów oraz producentów wykorzystujących kartony, papiery powlekane, opakowania żywnościowe, kosmetyczne, medyczne i higieniczne może to stanowić pierwszy krok w budowaniu kompletnej dokumentacji środowiskowej wymaganej przez przyszłe regulacje europejskie.

Opracował Grzegorz Trykowski, stan wiedzy: 16.06.2026